Irudipenak hori besterik ez dira, irudipenak. Nola adierazi erdi-daltoniko bati roxa eta morea, tartean zubia izanda ere, irla diferentetan bizi direla?

Baina daltoniko izatea ez da ezinbesteko baldintza bereizten ez jakiteko. Askotan etzaten baikara roxa koloreko linboan, eskuetara heltzen ez diren besoak besarkatuz agian, imajinaziozko irudipenei segida emanez beharbada.

Roxa guztiak ere ez dira irla berdinetan bizi. Are gehiago: irla berdinetako roxek aukera handiak dituzte petalo ezberdinetan lo egiteko.

Beraz, kolore bakarraren bila ari bagara, litekeena da petalotik petalorako bidezidorretan galdu eta zerutik etorritako zapla batek lurrera eraistea.

Bistakoa denez, roxa kolorea gauza errazen metafora gisa bataiatu zuenak ez zituen hauek guztiak kontuan hartu. Geuk ere ez akaso; horregatik sufritzen ditugu hezur-haragitan ordurik lausoenetan.

Abioiari itxoiten, billetearen atzeko partean poema labur bat topatu dut, ezohiko tokian beharbada, baten batek eraginda akaso.

Zer da geografia
mapan puntu batetik besterako distantzia soila
ala
urruti nahiz gertu,
gure artean marrazten ditugunak?

Non zehazten da
mapetako ertzek hartzen duten pisua?

Erantzunak beti
galderen ondotik al datoz?

Bihotzaren aduanan bisitaren zergatiak azaltzea zaila da. Geurea ez den herrialde bateko pasaporteak ez du balio; gutxi dakite taupadek gezurraren inguruan. Milaka begi oinatz baten atzetik dabiltza, gogor heltzeko esanaz eta makal hiltzen dira erreka ttikiak itsaso zabalarekin bat egiten duenean bezala. Zure begiek egiaren lanbroetara begiratzen besterik ez baitakite gauaren ilun alderantzizko honetan.

Lo hartu ezinezko udako gauak beti dira agobianteak. Bueltaka ibiltzera derrigortzen zaituzte inora ez heltzeko.

Gau bero hartan hotz zenuela zirudien ordea, inora barik nigana heldu baitzinen. Hegan inguratu zinen tabernako berotik mingainaren gogora, azalaren berora.

Eguna argitzen ikusi genuen gero, kostako lehenengo langileen hotsen artean. Hondarrez estalitako panpinak ginen, mendebaleko azentuz nekatu gabe hizketan.

Isil-gordean neukan baina ni ere hegan desagertuko nintzela, halabeharrez. Gauzak horrela suertatu zirela eta ez zeukala erremediorik errepikatu nuen neure baitan.

Etxerako bidean betiko hausnarketa piztu zitzaidan: orain ere bueltaka eta inora iritsi gabe. Ondoloin isil batekin agurtu nuen gaupasa.

Gauzak sinple mantentzen jakitea nahikoa zela errepikatu zenidan Europako hiri zahar hartako enparantzarik galduenean. KISS (Keep It Stupid Simple) eta antzeko termino rokanboleskoak erabiltzea gustatzen zitzaizun garai hartan — aitortu behar da nahiko pedante jartzen zinela batzutan.

Baina ez nuen gehiegi konpartitzen zure ezpainek ebakitzen zutena —edo transmititzen zuten inpresioa behintzat—, praktikan ez zelako horren sinplea, gora-behera dezente pasa behar izan zirelako buruan izandakoen metxa piztetik benetan argia eskutan lehertzeraino. Ikusten eta jakiten ez diren detaileak dira, erlojuaren atzeko parteko engranajerik nanoenak izerditutako denboraren parekoak.

Bestela, nola uste zenuen ba heldu ginela plaza galdu hartara elkarren besapean?

Zarratutako bentanietik harutz ez dok argixaren dir-dirrik sumatzen; muturraren paretik ebatsi ebazen begirada ixilak, nork eta hoik gaueko pirata deabruoik. Ahots baten imintzioak esnatu naik balada baltzaren erdixan. Kamiñu azpixak apurtutako kristalak besteik ez dittuk.

Zer da egunero esnatzean ikusten duzun lehenengo gauza? Pasatzen al zaizu hausnarketarik burutik, dutxako tantak goitik behera datozenean? Ze umore izaten duzu gosaritarako?
Presak utzi al zizun ohea deseginda udaberriko goiz hartan?

Beti itxura eroria zeukan ahizpa zaharrenak. Hamazazpi urterekin txakolin botila husteko deman datorkit burura. Eta munipa lanetan aritu zela zenbait udalditan. Hori da gorde dudan imajenik osoena, gainontzekoak ondo fokatu gabeko erretratuak besterik ez dira.

Finean horrela ikusten baitugu mundua, une jakinetako ekintzek bizi osorako marka utzita eta, inguruko pertsona izan eta ezagutu ezean, garbi eta osoen daukagun oroitzapen hori —orokorrean bere bizitzarekin zerikusirik ez duen une horretako hori— izango da gordeko duguna. Oroitzapenik gardenena irudi lausoena da aldi berean.

Eta horrela ikusten gaituzte gu, festetan atxur galanta harrapatu zuen ondoko herriko despistatu gisara agian, edo tabernan zapatu arratsaldez bakarrik agertzen zen tipoa bezala, adibidez.

Gaizki errebelatutako argazkiak gara eta kolore aproposak erakusteko bidezidorrik gabe markatuta gaude.

— Zer da bizitza? — moztu zuen hizketaldia deblauki, galdera erraza bailitzan, balizko erantzunen transzendentzia pertsonala kontuan eduki gabe bezala.

Argitu zigun duela hamapiku urte galdera bera egin ziotela ikastaro batean eta eman zuen erantzuna energia zela. Energia elektrikoa, iberduerokoa? batekin arrapostu zion hizlariak.

Hortik eta hemendik bizitakoarekin adierazi zigun behin baino gehiagotan egon zela hilzorian eta madarikazio halako batek gauzak modu aktiboagoan begiratzera eraman zuela. Bizitza denbora adarretatik heltzea da, gehitu zuen gero.

Bizitzaren zutabeei buruz hitz egiten da maiz, baina ez al da egokiagoa pusketa txikiagoak kontuan hartzea gainera erortzeko arriskua duen pilarearen itzaletan egotea baino? Pusketa txikiak beti ere manejableagoak baitira, adarretatik heltzeko errazagoak.

Jaiki berritan konturatu naiz erlojuari pila gastatu zaiola. Gosaritarakoan irratia piztu dut, goizero denboran kokatzen laguntzen digun sonanbulua.

Atxiloketen berri ematen ari zirenean esnetan sartuta neukan galleta. Ahorako pasadizoan eskua altxatzera nindoanean ordea zure izena aipatu dute. Bitan banatu da galleta eta esnetan hondoratzearekin batera bazter guztiak zipriztindu ditu. Ezin zen beste izen puta bat izan.

Hautsitako galleta bezala utzi dit notiziak, gogoaren pusketak erabat sakabanatuta: erdi batetik bestera zegoen apurra desegina dago esnetan.