152 objektu kaxa hutsean “anabasa” formakoak.

erreka-bazterretan

Txalupa zaharrak betiko erreka-bazterretan daude ainguratuta. Habi abandonatuak dira ur-izkinan, nola edo hala soka bigunekin eutsiz itsas hondotik jaio ziren makil zaharrei. Eskailera makalduak agertzen dira sastraken artean, umeltasunaren putzuan. Aspaldi galdu zuten paseoaren kontzientzia, patroiaren arrazoiekin batera galdu ere.

Hegaztien pausagune inprobisatua, denboraren zuloekin eta goroldioz berde, zokoaren ahanztura konpartitzen dute urrutiko batelen batekin. Ekar ditzagun gutxienez instant batez memoriara eta senti ditzagun haien kontu zaharren taupadak. Lezioak dira, ur baretan.

Bilatu hor barrenean eta aurkituko dituzu, erreka-bazterretan.

2007-04-19 22:53:21 (anabasa)

izena

Oraingoan ere Xabier Gantzarainek perla bat utzi digu begien aurrean. Irakurri eta gozatu.

Aspertu egiten zara egunkariekin, banaka beharrean binaka, launaka pasatzen dituzu orriak. Baina gaur, aspaldiko partez, albisteak harritu egin zaitu, goitik behera irakurri duzu, eta poztu egin zara. Urtarrilaren 12an, Joshua Bell biolin jole ospetsua Washingtoneko metro geltoki batean aritu zen jotzen, Washington Post egunkariak proposatutako esperimentu batean, goizeko zortziak inguruan; oso jende gutxi gelditu zen entzutera, 1713. urteko Stradivariusa nola goxatzen zuen ikustera. Dolar gutxi batzuk batu zituen. Aurreko astean, bere kontzertua entzun nahi zuenak, 100 dolar ordaindu behar zuen sarrera.

Esperimentuaren eragileek zein ondorio atera dituzten ez dakit. Albistean bertan hainbat kontu aipatzen ziren: goizeko ordu horietan, lanera presaka zoazela, ez daukazula astirik musikari erreparatzeko, ez dagoela modurik edertasunari leku egiteko. Eta hala da. Nola esan nagusiari metroan biolina jotzen ari zen tipo bat entzuten geratu zarelako iritsi zarela berandu lanera?

Baina esperimentu horrek beste hainbat kontu uzten ditu agerian, eta presarena da gutxienekoa. Inork ez du espero Joshua Bell metro geltokian hastea biolina jotzen. Joshua Bell biolin jole handi egiten duena ez da, tamalez, bere talentua, sistema baizik. Kontua ez baita nola jotzen duen, kontzertua non ematen duen eta sarrera zenbatean dagoen baizik.

Zenbat aldiz ez ote dugu entzun, eta zenbat aldiz ez ote dugu esan, tipo horrek Miro bat zeukan bainugelan. Koadroa ederra al den, gustatzen al zaigun, ezertan aldatzen al gaituen, bost axola, tipo horrek Miro bat zeukan bainugelan. Izena da benetan axola duena, sinadura da azkenean ordaintzen dena.

Camilo Jose Cela idazleak ere Miro bat zeukan etxean, eta harro zegoen gizona. Halako batean, Miro bera etorri omen zitzaion bisitan, eta Celak egongelarako bidea erakutsi omen zion: «Zure koadro bat daukat egongelan». Iritsi ziren egongelara, jarri ziren koadroari begira, eta Cela harrituta bezain haserre utzi zuten hitzak esan zituen Mirok: «Koadro hau ez da nirea, faltsua da». Ederra sakatu ziotela, engainatu egin zutela, sutan jarri zen Cela. Sukaldera joan, aiztorik handiena hartu, eta amorruz urratu zuen mihisea, Miro lekuko zela. Orduan, etxean pinturarik ba al zeukan galdetu zion Mirok. Baietz, zer edo zer edukiko zuela. Ekartzeko. Hartu zituen pinturak, hartu zuen pintzela, eta Celak urratutako mihise hura sinatu egin zuen.

Miro faltsua, keinu sinple horren bitartez, Miro autentikoa bilakatu zen. Eta noski, gora eta gora egin zuen koadroaren balioak merkatuan.

2007-04-15 00:50:35 (anabasa)

sartalde

Egunero ezkutatu zitzaizkigun hitzak. Auzo bereiziko lautada epeletan bizi gara gora begira, noiz etorriko, hitzak. Berotasun laranja horrek adibidez edo gitarra doinu ahantziak, heldu berrien moduan sentiarazi digute sartaldeari begira.

Esaidazu zeruko kantu hori, inoiz berriro azalduko dela.

2007-04-11 20:49:54 (anabasa)

itxura

Autobusaren azken eserlekutik munduaren amaiera ikus dezaket. Kilometro askotako ilara luze batean laburbiltzen da. Horko kirioen dantza, horko petralkeria usaina, horko karbono dioxidozko paretak. Ezkerraldera begiratu eta kamera geldoan bakarrik agertuko litzatekeen paisaia agertu da: munduak amaierarik ez balu, ez litzateke existituko.
Euri tantek gogor astindu dute kristala; zaparradaren aurrean urtu da geldotasunaren aztarna.

Orduan txoferrari atea zabaltzeko eskatu diot eta euripean errepidea gurutzatu dut. Gero, errekaren bestaldeko haranera egin dut zubi zahar batetik eta baserri abandonatuaren teilatupean babestu naiz. Bertan zeuden zaldien artetik polita eta guzti dirudi munduaren amaierak.

Errealitatearen itxura beti da bestelakoa begirada motela jantzita.

2007-03-27 19:44:45 (anabasa)

eztanda

Eztanda baten erdian esnatu naiz, errepidean etzanda. Olatuek bortizki hartu dute lurra euren besoetan eta xuxurla geroz eta handiagoa da. Jendea korrika dabil ihesean kaosaren bila, errepideak espaloi bihurtu dira. Zortzigarren solairua sutan dago baina momentu honetan ez du axola. Garrasi antzuak eraikin abandonatuetan. Egunkariko eszenak muturren aurrean, hitz lauz inoiz argitaratuko ez direnak.
Etxeorratzek olatuaren bultzadarekin hondamendia eraikitzen dute atzekoz aurrera, sormenaren iturburua helburu. Zurrunbiloaren zentroan, gizon trajedun baten negarrak ureztatzen du jardin abandonatua.

Aspertu naiz. Taxi! oihukatu eta bizitza berri baten bila abiatzea erabaki dut.

2007-03-25 21:28:52 (anabasa)

leihotik

Teilatu luzeko etxe baten azken solairuan, barruko lanpara piztu eta epel horretan leihotik begira jarri da. Euri tantak paradisu berri baten bila abiatzen dira, goitik behera, etorriko dena hobea izango denaren peskizan. Eurek zutena gutxi balitz bezala, unekoa itsutuz oraindik existitzen ez denari begira. Horretan bihurtzen baita etorkizuna, izan nahi genuenaren asmoez blai dagoen denbora kamuflatua.

Leihotik aldendu eta liburu bat irakurtzen hasi da, pentsamenduak ametsetara irauliz. Egunen batean idazle izan nahi du, gaur ez dauka gogorik baina.

2007-03-23 19:21:04 (anabasa)

arrats beran

Atzoko periodikoak zekarren Atxagari egindako elkarrizketa batetik, hitz mamitsu batzuk erreskatatu nahi izan ditut:

Batzuetan gertatu izan zait: arratsa da, zubia pasa eta sartzen naiz nire herriko haranean; errepidea hutsik dago, orduantxe piztu du lineako autobusak bere argiak, mendien errainuak ikusten dira... horrelako eszena pozoi bat bezala izan daiteke, oso erakargarria eta oso arriskutsua. Nik uste dut jaioterrira sartu bai, baina atera ere egin behar dela.

2007-03-22 22:51:51 (anabasa)

mina darama

mina darama
tantaka-tantaka isuriz
zauriak tatuatzeko hitzak.

ertz guztietan denborazko uholdeak
  atzerapen eske.
ezkutuko kontzientziek arrastoa uzten dute
  itzal baten pare,
  garrasien beharrik gabe.
izoztutako odolez idatzitako bizitzak
mina darama.

inertziaren printzipioak irauli
  gizakiak natura bezala.
neurririk gabeko tramak hasten dira
istorio amaigabeen izenburupean
eta edonora hedatzen den ejertzito bat da:
  telefono kabinetan, iragarki oholetan,
  telebistan ere ikus daiteke 24 orduz segidan, nahi izanez gero.
espaloietan pausoak atzerantz egiten dituenak bezala
burua altsa eta ispilura begiratzeak
mina darama.

lagun baten heriotzean
pentsamenduak 200 kilometro orduko abiaduran
  harri bihurtzen dira.
apurka-apurka zatikatu logikaren erantzuna
eta denbora amaigabean errepikatzen da:
historia ahazteak
mina darama.

2007-03-18 21:22:26 (anabasa)

hirurogeita zortzi

Liburua 68.orrialdean zabaldu eta grazia egin didate izkiriaturik aurkitu ditudan hitzek.

Marullak, gizonen zakila eskuan
    hartzen duen bakoitzean
Begiz jo eta tamaina eta pisua
    kalkulatzen dio,
Hainbeste zentimetro eta hainbeste gramo
    ausartzen da esaten.
Eta gero, jarduna amaitu eta zakila
    soka ahula ematen duela
Utzi duenean, Marullak, orduan ere
    zenbat tipitu den
Neurtzen du. Ai ene, hori ez da eskua,
    hori balantza bat da!

Joseba Sarrionandia - Izkiriaturik aurkitu ditudan ene poemak - Marulla

Hau ere ez da nolanahikoa, algara batean aritu ez naiz ba!

Honekin guztiarekin, gutxi falta zaigu 69.orrira salto egiteko. 

2007-02-28 00:08:31 (anabasa)

memelo izatearen gauzak

Gaur ikastolan etxekolan bat bidali digute eta guri buruz gainontzekoek ez dakizkiten bost gauza idazteko eskatu digu andereñok. Hasieran ez nekien zer idatzi baina gero amatxori laguntza eskatu diot eta pista handiak eman dizkit.

Amatxok esan dit adibidez txikitan kasik amamaren etxean bizi nintzela eta baserriko sukaldean lau hanketan ibiltzen nintzela hara eta hona eta azpeitiarrez ere hitz egiten nuela eta Urolako trena ezagutu nuela eta gerora bertako harriak errekara munduko indar guztiarekin botako nituela —oso urruti gainera— eta behin aittittaneko sukaldeko balkoian lo hartu nuela ipurdi bistan eguzkitan.

Hori guztia ondo-ondo apuntatu dut. Gero, inork ez dakiena baina mundu guztiak nahi duena gehitu dut: handia naizenean Realeko jokalaria izan nahi dut eta atezain postuan jokatu, Arkonada bezala ze badakizue, "no pasa nada, tenemos Arkonada" esaten du jendeak eta Realean atezain izatea oso gauza inportantea da. Gainera inoiz ez dut taldez aldatuko, beti txuri-urdinekin jokatuko dut eta Real Madridi penaltya gelditu eta Liga irabazi.

Gutxi gorabehera hori izan da idatzi dudana. Ah bueno, baita ere jarri dut nola behin beisbolean jokatzen L.ri ia-ia begia atera nion eta beste batean futbolean O.ri besoa hautsi nion baloikada batez.

Eta bukaeran akordatu naiz behin nola eskolan hasiberritan esnea harrarazten zigula orduko andereñok errekreora joan aurretik baina niri esne txuria inoiz ez zait gustatu eta edalontzia oso-oso gutxi betetzen zidan orduko andereñok baina nik hala ere ezin eta oso gaizki pasatzen nuen. Behin errekreo gabe eta guzti geratu nintzen esnea ez hartzeagatik.

Hori entregatu diot andereñori, baina berak ez daki gauzarik onena idatzi gabe utzi dudala: duela urte batzuk eskolan J.rekin batera jostailuak hartzen nituen errekreo garaian komunaren ondoko gela batetik ezkutuan eta patrikan sartuta eramaten genituen etxera.

Hau da aspaldiko gauzen artean aurkitu dudan paper zati batean idatzita neukana. Memelokeriak, pentsa dezakezue. Noiz hasten gara baina, edo eta noiz uzten diogu memelo izateari?

Begira nolakoak diren gauzak, gaur egun andereñok idazlan bera errepikatzeko eskatuko balit ziur aski amari galdetuta gertaera gutxi erreskatatu ahal izango nituzke. Askotan entzuten diren gauzak idatziko nituzke: ez dakit zein egunetan izugarrizko mozkorrarekin errepidearen erdian etzan nintzenekoa ilargia hartzera, edo gauean kalera irten etxeko giltzak ahaztuta eta bueltakoan atea inork ez zabaltzean eskaileran lo egin nuenekoa, ...

Memelo izateak denboran zehar aldaketak jasaten ditu etengabe eta geuk idatzitakoei begiratzea besterik ez dugu horretaz jabetzeko. Memelo izatearen nolakotasuna da aldatzen dena, horren atzean dauden ekintzena hain justu.

Nik inori ez diot etxekolanik bidaliko, baina ezer eskatu gabe ziur nago batek baino gehiagok ongi kunplituko duela, orain arte egin bezala. Bakoitzak bere erara, izaera propioz eta nahigabean. Ziur.

2007-02-25 23:10:24 (anabasa)